> actueel >geluidhinderDe stilte over verkeerslawaaiWat is geluidhinder?Hoe groot is het probleem in Nieuwegein? Wat zijn de huidige geluidhinder-regels? Wat betekenen de verwachte wijzigingen van de regels voor Nieuwegein? Waarom is het geluidhinder-probleem nog niet opgelost?  Voor wie meer wil weten is er nog genoeg te lezen: Nederlandse Stichting Geluidhinder Belangrijkste belangen-organisatie op het gebied van geluidhinder-bestrijding. Stelt ook kennis beschikbaar aan overheden, bedrijfsleven en particulieren. Ministerie van VROM : Dossier 'wetten en regels' Ministerie van VROM : Veel gestelde vragen over geluidhinder Wet geluidhinder Reken- en meetvoorschriften voor wegverkeerslawaai |
Volgens de Gezondheidsraad kampen honderdduizenden Nederlanders met ernstige slaapverstoring door verkeerslawaai. Lawaai verhoogt stress en volgens de Wereldgezondheidsorganisatie verhoogt langdurige blootstelling aan geluiden als vliegtuigen en zwaar wegverkeer de kans op hart- en vaatziekten. Geen enkel ander Europees land heeft zo'n dichte deken van verkeerslawaai als Nederland. Thans is er voor 75% van de Nederlandse woningen sprake van een geluidsbelasting door weg-, rail- of luchtverkeer met meer dan 50 decibel. Vanaf dit niveau treedt reeds slaapverstoring op. Gelukkig bestaan er voor geluidhinder- net als bij luchtkwaliteit het geval is - wettelijke beschermings-normen. Vanwege deze wettelijke normen en vanwege de invloed op gezondheid en welzijn raakt het geluidhinder-probleem ook de gemeente-politiek : - Handhaaft de Gemeente Nieuwegein de wettelijke normen ? - Moet de Gemeente Nieuwegein meer doen dan het handhaven van de wettelijke normen ? Onduidelijk echter is wat de gemeente Nieuwegein doet en gaat doen om het probleem te verminderen. Reden dus om de problematiek uit te diepen met een aantal vragen : A. Wat is geluidhinder? B. Hoe groot is het probleem in Nieuwegein? C. Wat zijn de huidige geluidhinder-regels? D. Wat betekenen de verwachte wijzigingen van de regels voor Nieuwegein? E. Waarom is het geluidhinder-probleem nog niet opgelost? A. Wat is geluidhinder? Hoewel geluidhinder een kwestie van individuele beleving is, worden de wettelijke normen gebaseerd op de hinderbeleving van groepen. De ervaring leert dat, bij grotere groepen mensen, de hinder bij een bepaald geluidsniveau (naar tijd en plaats) slechts in beperkte mate varieert. Decibel (dB) is de maat voor de sterkte van geluid. Een decibel is een logaritmische meeteenheid; decibellen kunnen niet zomaar bij elkaar opgeteld of afgetrokken worden. Een verdubbeling van het aantal bronnen levert een toename op met 3 dB. Als over een snelweg met een geluidsniveau van 80 decibel twee keer zoveel auto's gaan rijden wordt het niveau niet 160 dB, maar 83 dB. Bij voorbeeld : 30 dB : Gefluister 40 dB : Normale woonkamer 60 dB : Gespreksniveau 80 dB : Drukke verkeersweg op 10 meter afstand Lden is de nieuwe dosismaat voor geluid. Voor de bepaling van Lden wordt het etmaal in drie periodes verdeeld: een dagperiode (07.00-19.00 uur), een avondperiode (19.00-23.00 uur) en een nachtperiode (23.00-07.00 uur). Lden is het gewogen gemiddelde van de dag-, avond- en nachtwaarde. Dit betekent dat een hoog geluidniveau overdag gecompenseerd wordt met de stilte van de nacht tot een daggemiddelde. Omdat een bepaald geluidsniveau in de avond en de nacht door het verminderen van geluiden uit de omgeving als hinderlijker ervaren wordt dan het geluid van overdag wordt het avondniveau verhoogd met een 'straffactor' van 5 dB en het nachtniveau met een factor van 10 dB. B. Hoe groot is het probleem in Nieuwegein? Het is lange tijd onduidelijk gebleven hoe groot precies de geluidhinder in Nieuwegein is. Dat er een probleem is, is evident. Nieuwegein ligt ingeklemd tussen de belangrijkste Nederlandse verkeersaders en wordt doorsneden door drukke wegen. Recent echter bracht een felgekleurde geluidkaart (zie figuur 1.4), die ineens boven water kwam, inzicht en bewijst dat de situatie ernstig is. Bijna overal in Nieuwegein wordt tegen de woninggevel de voorkeurswaarde van 50 dB overschreden. Vooral de wijken Blokhoeve, Stadscentrum en Merwestein zitten fout. C. Wat zijn de huidige geluidhinder-regels? De huidige regels zijn vastgelegd in de Wet Geluidhinder, die van de Europese Richtlijn Omgevingslawaai is afgeleid. Voor bedrijven geldt bovendien de Wet Milieubeheer, waarin normen voor vergunningen zijn vastgelegd. Hoewel de Wet Geluidhinder gebaseerd is op het 'stand-still-principe' (hinder mag niet toenemen) is de wet verwarrend en schept ze rechtsongelijkheid (omdat er een handhavingsgat in zit). Voor provinciale en rijkswegen geldt een norm van 65 dB en voor railwegen een norm van 70 dB. Maar door geldgebrek en een ruim tijdpad is nog nauwelijks een aanvang gemaakt met het opruimen van norm-overschrijdingen. Bij gemeentelijke wegen geldt een voorkeursnorm van 50 dB, maar deze wordt alleen toegepast bij aanleg of reconstructie van wegen en bovendien moet de geluidvermeerding meer dan 2 dB zijn. Dus als een weg niet verandert, maar wel jaarlijks drukker wordt kan zo de voorkeursnorm overschreden worden. Deze kan dan toch niet afgedwongen worden (het zogenoemde 'handhavingsgat'). De Europese Richtlijn Omgevingslawaai en de Nederlandse implementatie daarvan schrijven bovendien agglomeraties met meer dan 250.000 personen voor in 2007 geluidsbelastingskaarten en in 2008 actieplannen te maken. Nieuwegein valt onder zo'n agglomeratie (U kunt wel raden welke). De huidige Wet Geluidhinder betekent dus dat er in een straat ernstige geluidhinder kan bestaan zonder dat deze aangepakt hoeft te worden. Alleen in bijzondere situaties (aanleg of reconstructie van weg) moet dat wel. D. Wat betekenen de verwachte wijzigingen van de regels voor Nieuwegein? Vanwege de gebrekkige rechtsbescherming (tegen geluidhinder) die de huidige wet biedt wordt deze aangepast. Ook de rol van gemeenten wordt groter. Bij aanleg of reconstructie van wegen gaat een afdwingbare norm van 48 dB gelden (dus niet de huidige 50 dB of de heersende waarde). Verder krijgen gemeenten de mogelijkheid een geluidbeleidplan vast te stellen, waarin zij geluidproductieplafonds kunnen opstellen welke in rechte afdwingbaar zijn. Plafondwijzigingen vallen onder de procedures van de Algemene Wet Bestuursrecht. Onduidelijk is nog welke beleidsvrijheid gemeenten krijgen en in welke mate zij de hinderbestrijding zelf moeten betalen. E. Waarom is het geluidhinder-probleem nog niet opgelost? Geluidhinder is op een aantal manieren te bestrijden; - aan de bron (stillere auto's, stillere wegdekken, het verkeersluw maken van straten, lagere maximumsnelheden, verkeerscontroles van brommer-uitlaten, strengere vergunning-/ontheffings-verlening aan bedrijven), - tussen bron en ontvanger (plaatsen van een geluidsscherm of -wal) en - aan de kant van de ontvanger (geluidsisolatie aan de woning ). Elke oplossing heeft een eigen effectiviteit en eigen kostenprofiel. Helaas is de hinder-veroorzaker doorgaans niet degene die ook voor de hinderbestrijdings-kosten opdraait (dat zijn doorgaans overheden). De kosten om het probleem te verminderen blijken heel hoog. Orienterende onderzoeken spreken van 2,5 miljard euro voor rijkswegen en 0,7 miljard voor provinciale wegen. De kosten voor gemeentewegen en spoorwegen zijn onbekend, maar dit moeten vele miljarden zijn. De veroorzaker van de geluid-overlast hoeft doorgaans niet in de kosten van overlastbeperking bij te dragen. Doorgaans draaien wegbeheerders en lokale overheid voor de kosten op. En zij moeten vanwege hun beperkte middelen nu eenmaal prioriteiten stellen. De huidige wet geluidhinder stelt alleen normen bij aanleg of reconstructie van wegen, dus aan een autonome verkeersgroei zitten geen geluidsnormen. In de toekomst zullen de normen weliswaar minder vrijblijvend zijn en kan een gemeente zelf geluidsproductieplafonds vaststellen. Omdat zij het realiseren hiervoor misschien uit eigen middelen moet betalen (en de reductiemaatregelen zijn duur) is dit niet echt een prikkel om scherpe geluidsnormen te stellen. Wat zal de gemeente Nieuwegein doen om haar inwoners beter tegen geluidhinder te beschermen?  |
